Martin Pollack: Kobieta bez grobu. Historia mojej ciotki

Kronikę Dolnej Styrii tworzy wielowiekowe współistnienie dwóch żywiołów narodowych. Do I wojny światowej dominowali mieszkańcy niemieckojęzyczni, próbujący pozbawić Słoweńców równych praw. Gdy w 1919 roku władzę objęli Słoweńcy, zwalniano z pracy niemieckich nauczycieli i urzędników, wielu z nich musiało z dnia na dzień opuścić kraj. Kiedy w 1941 roku Hitler napadł na Jugosławię, natychmiast wydał rozkaz, by Dolną Styrię znowu uczynić niemiecką. W 1945 roku karta ponownie się odwróciła, przynosząc kres niemieckiej mniejszości na tym terenie.

W wyniku prześladowań Niemców w Jugosławii w 1945 roku zginęła w obozie w Hrastovcu Pauline Drolc. Nieśmiała kobieta, o której nawet sąsiedzi wiedzieli niewiele. Pauline była żoną Słoweńca, miejscowego organisty, ale jednocześnie siostrą narodowych socjalistów, antysemitów, członków SS i Gestapo.

Martin Pollack próbuje odpowiedzieć na pytanie, dlaczego jego stryjeczna babka Pauline zginęła. I tak historia zwykłej cichej kobiety, mieszkanki Tüffer w Dolnej Styrii, przeradza się w opowieść o splątanych losach austriackiej rodziny żyjącej na terenie obecnej Słowenii, skomplikowanych stosunkach narodowościowych, burzach wojen światowych, zmieniających się ideologiach i podziałach politycznych.

• Martin Pollack jest mistrzem badania źródeł. Im skromniejsze, tym bardziej zdają się go interesować. […] Jego najnowsza książka to studium wielokulturowego mikrokosmosu, w którym rozgrywa się wielka historia i w którym ideologie niszczą wspólną egzystencję. Na podstawie zdjęć, listów i rozmów ze świadkami, jak również dzięki szczegółowej znajomości kontekstu historycznego udało mu się – mimo istnienia, zdawałoby się, bardzo nielicznych śladów – napisać fascynującą i wartościową książkę o swojej ciotecznej babce.

• Dzięki odważnej rekonstrukcji losów własnej rodziny Pollack trwale poszerzył pamięć historii swojego kraju.

• Nikt, kto interesuje się czasami narodowego socjalizmu, nie może pominąć książek Martina Pollacka. Pollack podróżuje, prowadzi badania i na przykładzie indywidualnych losów opisuje wielką historię. Jego pisarstwo, wolne od ozdobników i mentorstwa, jest precyzyjne i rzetelne.

• Wspaniała, rzetelna, poruszająca książka.